Otrzymałem niedawno balsowy model pierwszej konstrukcji oficjalnie uznanej za samolot znanej jako Wright Flyer. Model wyprodukowała firma Guillows. Części wycinane są laserowo, w zestawie mamy także model pilota i specjalną podstawkę do prezentacji maszyny. Całość wygląda bardzo porządnie, fakt, że zamiast plastiku mamy balsę, nie sprawia większej różnicy. Model jest dość duży i zapewni sporo frajdy przy składaniu.
Bracia Orville Wright i Wilbur Wright, amerykańscy pionierzy lotnictwa. Uważani są powszechnie za konstruktorów pierwszego udanego samolotu. Bracia Wright dorastali w Dayton w stanie Ohio w USA, gdzie od 1892 prowadzili wytwórnię i warsztaty rowerów Wright Cycle Company. Przejawiali przy tym zainteresowanie problematyką zbudowania maszyny latającej cięższej od powietrza, bazując na doświadczeniach wczesnych pionierów lotnictwa, jak Otto Lilienthal. Podobnie jak Lilienthal, bracia Wright początkowo budowali szybowce, sterowane za pomocą skręcania części skrzydeł (wing warping).
W 1900 r. w celu kontynuowania eksperymentów lotniczych przenieśli się do Kitty Hawk w Karolinie Północnej, w której okolicy panowały dobre warunki do testów w postaci silnych wiatrów. 23 marca 1903 złożyli wniosek o patent (przyznany 22 maja 1906, U.S. patent number 821,393) na swój sposób sterowania maszynami latającymi, stworzony przy pomocy i finansowym udziale Alexandra G. Bella. Również w 1903 roku zbudowali swój pierwszy samolot – Wright Flyer, napędzany silnikiem spalinowym zbudowanym przez ich pracownika Charlie Taylora. 14 grudnia 1903 Wilbur Wright dokonał pierwszej próby lotu ze wzniesienia, na odległość 36 metrów, nie do końca udanej i zakończonej lekkim uszkodzeniem samolotu. Następne próby miały miejsce 17 grudnia 1903. Tego dnia, ok. godziny 10.35, Orville Wright wzbił się w powietrze na samolocie i dokonał lotu na odległość około 37 metrów (120 stóp), trwającego 12 sekund. W czwartym locie tego dnia, Wilbur Wright przeleciał 279 metrów w 59 sekund. Za pierwszy lot samolotu uznawany jest zazwyczaj pierwszy lot Orville’a 17 grudnia, lecz są również argumenty, aby uznać pierwszeństwo lotu Wilbura z 14 grudnia, a zwłaszcza pierwszego w pełni udanego sterowanego lotu na odległość 279 m.
Sukces braci Wright wiązał się z: dogłębnym przeanalizowaniem aerodynamiki (zwł. powstawania siły nośnej), rozwiązaniem skutecznych metod sterowania, użyciem niezbyt ciężkiego i stabilnie pracującego silnika. Trzeba też podkreślić, iż przyjęty układ konstrukcyjny samolotu był niestateczny, co stwarzało wyzwanie dla pilota, a jednak bracia Wright poradzili sobie i z tym problemem. Po próbach w Kitty Hawk bracia Wrights powrócili do Dayton, gdzie w 1904 kontynuowali próby na polu wzlotów Huffman Prairie. Ponieważ pierwszy samolot Wrightów był zbyt słaby, aby sam wystartować w warunkach braku sprzyjającego przeciwnego wiatru, tym razem bracia startowali z pomocą katapulty. Pod koniec roku bracia Wright doszli do lotów o długości 5 minut.
W 1904 i 1905 przeprowadzili oni ponad 80 lotów z Huffman Prairie. 5 października 1905 Wilbur odbył lot o długości 39 minut, pokonując 24 1/2 mili. Pokazom tym asystowali sąsiedzi i miejscowa prasa. Samolot braci Wright, 17 grudnia 1903 Bracia stali się sławni jednak dopiero w latach 1908-1909, kiedy Wilbur zademonstrował samolot w Europie, a Orville zaprezentował go Armii USA w Forcie Myer. 14 maja 1908 bracia Wright dokonali pierwszego lotu z pasażerem (był nim Charlie Furnas). 17 września 1908, podczas prezentacji samolotu wojsku, doszło do katastrofy na skutek urwania się śmigła – śmierć poniósł oficer Thomas Selfridge, stając się pierwszą ofiarą wypadku lotniczego, natomiast Orville został ranny. Pod koniec 1908 Wilbur Wright we Francji zabrał na pokład samolotu pierwszą pasażerkę, panią Hart O. Berg. 29 września 1909 roku Wilbur samolotem Flyer III okrążył Statuę Wolności w Nowym Jorku. Również w 1909 bracia Wright wygrali pierwszy kontrakt na dostawę samolotów dla sił zbrojnych USA, kiedy to zbudowali dwumiejscowy samolot zdolny do godzinnego lotu ze średnią prędkością 40 mil na godzinę. Oprócz fabryki w Dayton, rozpoczęli również budowę samolotów Flyer w Niemczech.
Consolidated PBY Catalina – amerykańska patrolowa łódź latająca i samolot-amfibia zbudowany w 1935 roku w amerykańskiej wytwórni lotniczej Consolidated Aircraft Corporation. Samolot Consolidated PBY Catalina był sześcio- lub dziewięciomiejscowym patrolowym samolotem-amfibią, górnopłatem o konstrukcji metalowej. Posiadał dwa pływaki i podwozie trójpodporowe z kółkiem przednim wciągane w locie. Napęd: 2 silniki gwiazdowe, śmigło metalowe, trójłopatowe. Wyposażony był w urządzenia radarowe i aparaturę fotograficzną.
W 1929 roku na zlecenie amerykańskiej marynarki wojennej w wytwórni lotniczej Consolidated Aircraft Corporation opracowano pod kierunkiem mjr Rubena Hallisa Fletta projekt dwusilnikowej patrolowej łodzi latającej oznaczonej jako Model 28. W dniu28 października 1933 roku według tego projektu przystąpiono do budowy prototypu tego samolotu oznaczonego jako XP3Y-1 a do jego napędu użyto 2 silników gwiazdowych Pratt & Whitney XR-1830-54 o mocy 825 KM (607 kW) każdy. Prototyp oblatano w dniu 21 marca 1935 roku. Prototyp spisywał się doskonale, lecz miał zbyt słabe osiągi.
W związku z tym zmieniono w nim silniki na silniki gwiazdowe Pratt & Whitney R-1830-64 o nieco większej mocy 850 KM (625 kW) i tak taki prototyp oznaczono jako XPBY-1. Został on oblatany w październiku 1935 roku. Po lotach próbnych i poprawieniu w nim stwierdzonych braków wprowadzono go do produkcji seryjnej najpierw jako P3Y-1, a potem PBY-1 Catalina. Pierwszą seryjną łódź latającą PBY-1 Catalina wyprodukowano w październiku 1936 roku, a w sumie wyprodukowano 60 samolotów tej wersji.
W latach 1937 – 1938 zbudowano 50 łodzi latających PBY-2 Catalina, które były ulepszoną wersją wersji PBY-1.
W 1937 roku zbudowano nową wersję samolotu oznaczono jako PBY-3 Catalina, która miała mocniejsze silniki Pratt & Whitney R-1830-66 o mocy 900 KM (662 kW) każdy. Trzy łodzie latające tej wersji zakupił Związek Radziecki i nabył licencję na budowę tej wersji. W ZSRR łódź ta nosiła oznaczenie GST „Mop” i od 1939 roku wyposażano ją w radzieckie silniki Mikulin M-26. Według różnych źródeł zbudowano od 150 do 1000 łodzi latających GST. Także amerykańska marynarka wojenna nabyła 66 samolotów PBY-3 Catalina.
W dniu 18 grudnia 1937 roku oblatano kolejną wersję łodzi latającej oznaczoną jako PBY-4 Catalina z 2 silnikami Pratt & Whitney R-1830-72 o mocy 1050 KM (773 kW) każdy. Pierwszy egzemplarz seryjny został ukończony w maju 1938 roku. Łącznie zbudowano 33 samoloty tej wersji.
W 1939 roku rozpoczęto produkcję kolejnej wersji oznaczonej jako PBY-5 Catalina wyposażonej w 2 silniki Pratt & Whitney R-1830-82 o mocy 1200 KM (883 kW) każdy. W 1941 roku dostarczono 100 łodzi latającej wersji PBY-5 do Wielkiej Brytanii, gdzie otrzymała ona oznaczenie Catalina Mk I. Łącznie wyprodukowano 1175 łodzi latających tej wersji.
W 1939 roku przekonstruowano łódź latającą PBY-4 Catalina w prototyp samolotu-amfibii oznaczony jako XPBY-5A, który oprócz pływaków wsporczych wyposażono w trójpodporowe podwozie z kółkiem przednim wciągane w locie. Oblot tego prototypu odbył się w dniu 22 listopada 1939 roku, a produkcję seryjną uruchomiono w grudniu 1941 roku. Samolot seryjny został oznaczony jako PBY-5A Catalina. 14 tych samolotów-amfibii otrzymała Kanada, gdzie oznaczono je jako Catalina Mk IA. W 1942 roku zakłady Canadian Vickers rozpoczęły produkcję licencyjną tej wersji pod oznaczeniem Canso A oraz PBV-1A i wyprodukowały ich 424 sztuki. W 1942 roku dostarczono 11 samolotów PBY-5A Catalina do Wielkiej Brytanii, gdzie otrzymały oznaczenie Catalina Mk III. W lotnictwie amerykańskim zostały one wprowadzone w 1943 roku do jednostek ratownictwa morskiego, gdzie oznaczono je OA-10A Catalina. Ogółem zbudowano 828 sztuk tych samolotów nie licząc wersji kanadyjskiej.
W styczniu 1945 roku rozpoczęto produkcję ostatniej wersji tych samolotów-amfibii oznaczonych jako PBY-6A Catalina, w których zastosowano dwa silniki Pratt & Whitney R-1830-92 o mocy 1200 KM (883 kW). Wyprodukowano 175 samolotów tej wersji.
Łącznie (nie licząc ZSRR) zbudowano 3281 samolotów PBY Catalina wszystkich wersji.
Samoloty Consolidated PBY Catalina w czasie II wojny światowej były używane do rozpoznania, zwalczania okrętów i ratownictwa morskiego przez lotnictwo amerykańskiej marynarki wojennej, lotnictwo Kanady, Australii, Nowej Zelandii i Indii Holenderskich oraz Wielkiej Brytanii.
Do najgłośniejszych akcji samolotów PBY Catalina należały: w Royal Air Force 26 maja 1941 roku samoloty te wytropiły niemiecki pancernik „Bismarck”, a w lotnictwie amerykańskim 3 czerwca 1942 roku wykryły w rejonie Midway zbliżający sięzespół inwazyjny floty japońskiej.
Samoloty PBY Catalina były używane do lat 70. XX wieku w amerykańskich jednostkach ratownictwa morskiego.
Producent
Consolidated Aircraft Corporation
Typ
łódź latająca, morski samolot patrolowy
Konstrukcja
półskorupowa, metalowa
Załoga
6-9 ludzi
Historia
Data oblotu
październik 1935
Lata produkcji
1935 – 1945
Dane techniczne
Napęd
2 x Pratt & Whitney R-1830
Moc
1200 KM (883 kW) każdy
Wymiary
Rozpiętość
31,70 m
Długość
19,46 m
Wysokość
6,15 m
Powierzchnia nośna
130,06 m²
Masa
Własna
9485 kg
Startowa
15 410 kg
Osiągi
Prędkość maks.
288 km/h
Prędkość przelotowa
188 km/h
Prędkość wznoszenia
2,7 m/s
Pułap
4480 m
Zasięg
4100 km
Długotrwałość lotu
22 h
Dane operacyjne
Uzbrojenie
2 × karabin maszynowy kal. 12,7 mm – ruchome w gondolach bocznych
2 × karabin maszynowy kal. 7,69 mm – stałe
1 × karabin maszynowy kal. 7,69 mm – ruchomy
1800 kg bomb lub 2 torpedy lub 4 bomby głębinowe
Użytkownicy:
Stany Zjednoczone, Kanada, Australia, Nowa Zelandia, Indie Holenderskie, Wielka Brytania
Kolejny w mojej kolekcji model samolotu lotnictwa morskiego USA. Zbieram kolekcję modeli samolotów stacjonujących na lotniskowcach . Model Vikinga w skali 1:48 wyprodukowała firma Italerii, ale okazało się, że jest do niego sporo fajnych dodatków.
Źródło: Navaltechnology.com
Lockheed S-3 Viking – amerykański samolot patrolowy, bazujący na pokładach lotniskowców, opracowany i zbudowany w 1972 roku w amerykańskiej wytwórni lotniczej Lockheed Corporation.
W 1969 roku w biurze konstrukcyjnym amerykańskiej wytwórni Lockheed Corporation opracowano projekt samolotu patrolowego, bazującego na pokładach lotniskowców, a przeznaczonego do patrolowania akwenów morskich oraz wykrywania i zwalczania okrętów podwodnych. Projekt ten otrzymał oznakowanie S-3 Viking.
Był to dwusilnikowy samolot, grzbietopłat o skrzydłach skośnych, mający odpowiednie do wykonywanych zadań wyposażenie elektroniczne i akustyczne oraz różnorodne i silne uzbrojenie.
Pierwszy prototyp został oblatany w dniu 21 stycznia 1972 roku. W sumie zbudowano jeszcze siedem prototypów a ostatni został oblatany w 1973 roku.
Produkcję seryjną rozpoczęto w 1974 roku, modernizując w kolejnych latach samolot. Produkcję zakończono w 1978 roku. Łącznie w latach 1974 – 1978 zbudowano 187 samolotów S-3 Viking wszystkich wersji.
Samoloty S-3A Viking zostały wprowadzone w 1974 roku do lotnictwa amerykańskiej marynarki wojennej. Uroczyste wprowadzenie nastąpiło w dniu 20 lutego 1974 roku. Następnie sukcesywnie wprowadzano je do jednostek lotnictwa marynarki i na poszczególne lotniskowce.
Zmodernizowane samoloty wersji S-3B Viking wprowadzono do jednostek w grudniu 1987 roku. Używane były wyłącznie przez lotnictwo marynarki USA.
Samoloty zostały wycofane z użycia 30 stycznia 2009.
Samolot Lockhhed S-3A Viking jest czteromiejscowym pokładowym samolotem patrolowym do wykrywania i zwalczania okrętów podwodnych. Grzbietopłatem o konstrukcji metalowej (skrzydła i usterzenie pionowe – składane do bazowania na lotniskowcach). Podwozie trójpodporowe z kółkiem przednim wciąganym hydraulicznie w locie. Z tyłu w dolnej części kadłuba znajduje się hak wypuszczany podczas lądowania do chwytania lin hamujących rozpiętych w poprzek pokładu lotniskowca. Napęd: 2 dwuprzepływowe silniki turbinowe. Samolot wyposażany jest w klimatyzowaną kabinę ciśnieniową mieszczącą z przodu obok siebie fotele I i II pilota, a za nimi fotele oficera taktycznego i operatora systemu radioakustycznego.
Obok przyrządów pokładowych pilotażowo-nawigacyjnych, w skład wyposażenia samolotu wchodzą:
stacja radiolokacyjna AN/APS 116 – umożliwiająca wykrywanie małych obiektów i stosowania do celów nawigacyjnych
komputer centralny Sperry Univac AN/AYK-10 – służący do sterowania systemem poszukiwania i niszczenia okrętów podwodnych
bezwładnościowy system nawigacyjnych
system dopplerowski APN-200
wysokościomierz radiolokacyjny z urządzeniem ostrzegającym
system łączności z bojami hydroakustycznymi
system wykrywania pasywnego
radiowe boje hydroakustyczne i odbiornik do odbierania z nich sygnałów
kamera termowizyjna z wybieraniem liniowym z dwoma obiektywami (szerokokątnym i teleobiektywem o zmiennej ogniskowej) umieszczona w wysuwanej z kadłuba do dołu wysuwanej wieżyczce – służącej do wykrywania promieniowania podczerwonego celu (wieżyczka ustawiana jest przez komputer, a cel po wykryciu śledzony jest automatycznie)
magnetometr przeznaczony do zwiększenia dokładności oznaczenia położenia celu
Produkowane wersje samolotu S-3 Viking
S-3A Viking – wersja podstawowa, samolot patrolowy
S-3B Viking – zmodernizowane samoloty wersji podstawowej, różniące się systemem przetwarzania danych pochodzących z boi akustycznych, nowocześniejszą stacją radiolokacyjną oraz możliwością podwieszania i odpalania pocisków rakietowych Harpoon. Początkowo na tę wersję przerobiono 2 samoloty S-3A (oblot pierwszego nastąpił 13 września 1984 roku). W latach osiemdziesiątych przerobiono dalszych 30 samolotów, a w 1991 roku 160.
US-3A – wersja transportowo-dostawcza, przeznaczona do przewozu 6 osób i 2100 kg ładunku lub 3400 kg ładunku przy dwuosobowej załodze z lądu na pokład lotniskowca. Samolot ten miał możliwość przewiezienia pod skrzydłami 2 kontenerów z silnikami turbinowymi. Oblot pierwszego samolotu tej wersji nastąpił 2 lipca 1976 roku. Łącznie zbudowano 30 samolotów tej wersji.
KS-3A – wersja latającego zbiornikowca z zamontowanymi dodatkowymi zbiornikami paliwa w komorach bombowych i komorach innego uzbrojenia wewnętrznego oraz ze dwoma zbiornikami podwieszanymi pod skrzydłami. Samolot ten mógł łącznie przewieźć 9318 kg paliwa.
ES-3A – wersja przeznaczona wyłącznie do zwiadu elektronicznego , wyposażona m.in. w 60 anten na kadłubie. Załoga może dokładnie określić położenie samolotu w przestrzeni we współpracy z systemem satelitarnym GPS.
Uzbrojenie:
4 torpedy Mk 46 lub 4 miny przeciwpodwodne Mark 57 albo
A10, lub jak mówią niektórzy „zabójca czołgów” to jeden z najładniejszych współczesnych samolotów szturmowych. Potęga tej maszyny robi niesamowite wrażenie, siła uderzeniowa, nowoczesność konstrukcji oraz wysoki poziom bezpieczeństwa pilota wyznaczają standardy w dziedzinie lotnictwa wojskowego. Od dawna miałem ochotę na ten model i wreszcie trafił do mojej kolekcji. Ponieważ Italerii zrobiło ładny model, ale wnętrze kabiny jak zwykle dość ubogie, dlatego do mojego A10 dokupiłem żywiczny kokpit firmy Aires z elementami foto-trawionymi.
Fairchild A-10/OA-10 Thunderbolt II – nazwa kodowa Warthog (ang. – Guziec), Pierwszy amerykański samolot bliskiego wsparcia sił lądowych Sił Powietrznych Stanów Zjednoczonych. A-10 jest jednomiejscowym, efektywnym i bardzo odpornym na uszkodzenia, napędzanym dwoma silnikami turbowentylatorowymi samolotem szturmowym przeznaczonym do niszczenia czołgów, pojazdów opancerzonych i innych celów naziemnych. Nazwa Thunderbolt (ang. piorun) została nadana tej maszynie na cześć P-47 Thunderbolt, samolotu myśliwsko-bombowego z II wojny światowej.
Dzięki zastosowaniu prostych i szerokich skrzydeł A-10 posiada doskonałą zwrotność przy małych prędkościach i niskim pułapie. Te same skrzydła umożliwiają mu krótki start i lądowanie (STOL), pozwalając operować z lotnisk z krótszymi pasami startowymi (np. lotnisk polowych, znajdujących się blisko linii frontu). Samolot może prowadzić loty patrolowe na pułapie poniżej 300 metrów z widocznością pola walki o promieniu 2,4 km z relatywnie niskimi prędkościami rzędu 300 km/h, pozwalającymi na skuteczniejszy atak celów naziemnych niż w przypadku szybkich samolotów myśliwsko-bombowych.
Konstrukcja samolotu jest specjalnie wzmocniona, aby zwiększyć szansę przetrwania bezpośrednich trafień pociskami przeciwpancernymi i burzącymi o kalibrze do 23 mm. A-10 posiada potrójnie zwielokrotnione systemy sterowania lotem i podwojone instalacje hydrauliczne wspomagane systemami ręcznymi. Dzięki takim zabezpieczeniom możliwy jest lot i lądowanie z niesprawnymi instalacjami hydraulicznymi lub nawet częściową utratą skrzydeł. Ponadto samouszczelniające się zbiorniki paliwa zabezpieczono dodatkowo pianką zabezpieczającą przed powstaniem pożaru.
Zarówno kabina pilota, jak i najważniejsze systemy sterowania chronione są pancerzem tytanowym o masie 400 kg (tzw. wanna tytanowa). Wyloty spalin z silników odrzutowych usytuowane są powyżej stateczników poziomych i pomiędzy dwoma pionowymi powierzchniami sterowymi, dzięki czemu zredukowano źródło ciepła (sygnaturę), zmniejszając prawdopodobieństwo trafienia pociskami rakietowymi naprowadzanymi na podczerwień. Takie usytuowanie silników chroni je także częściowo przed ogniem obrony przeciwlotniczej, ponieważ podczas ataku zasłaniają je powierzchnie skrzydeł i usterzenia ogonowego. Ponadto samolot jest w stanie kontynuować lot z całkowicie odstrzelonym jednym silnikiem.
Thunderbolt II może operować ze zbudowanych prowizorycznie baz blisko pola walki. Może być także w łatwy sposób obsługiwany i naprawiany dzięki posiadaniu unikalnej cechy wymienności prawych i lewych części, poczynając od elementów silników, podwozia głównego, a na statecznikach pionowych kończąc. Wbudowana drabinka umożliwia pilotowi wejście do kabiny bez pomocy obsługi naziemnej, a niskociśnieniowe ogumienie bardzo wytrzymałego podwozia głównego i szerokie skrzydła pozwalają na start i lądowanie na krótkich, prowizorycznych pasach startowych. Możliwe jest także użytkowanie go ze zniszczonych lotnisk. Maszyna ta została zaprojektowana w taki sposób, aby możliwa była jej obsługa, tankowanie i uzbrojenie przy wykorzystaniu minimalnej ilości dodatkowych narzędzi.
Zdolność do operowania z lotnisk przyfrontowych jest korzystna ze względu na wymagania bliskiego wsparcia i konieczna ze względu na niską prędkość samolotu A-10 i związaną z nią długotrwałość lotu na oddalone pola walki.
Początkowo A-10 był krytykowany za bardzo ubogie wyposażenie awioniczne. Skonstruowany do celów bliskiego wsparcia z założenia nie potrzebował złożonych systemów elektronicznych, mogących jedynie podwyższyć jego cenę. Pierwsze samoloty tego typu posiadały tylko system ostrzegania przed opromieniowaniem wiązką radarową (RWR) i urządzenia nawigacji taktycznejTACAN. Wczesne wersje nie posiadały nawet autopilota. Ze względu na przesunięcie roli A-10 w kierunku samolotu przeznaczonego do walki z celami opancerzonymi podczas ewentualnej wojny z państwami Układu Warszawskiego na terenie Europy Zachodniej, gdzie pogoda często bywa niekorzystna, Siły Powietrzne USA zażądały wprowadzenia nowocześniejszych systemów elektronicznych. Firma Fairchild-Republic zaproponowała w 1977 dwumiejscową wersję NAW (Night and Adverse Weather – do lotów nocnych i przy niekorzystnej pogodzie), ale nie przyjęto jej do uzbrojenia. Ostatecznie A-10 został wyposażony w systemy nawigacji inercyjnej (INS) i zasobnik Pave Penny służący do wykrywania celów oznaczonych znacznikiem laserowym i umożliwiającym pilotowi zrzucanie bomb naprowadzanych laserowo na cele oznaczone przez jednostki naziemne.
Pierwsze wersje A-10 nie posiadały systemów wspomagających naprowadzanie uzbrojenia i obliczanie zasięgu od celu i punktu uderzenia pocisków, co ograniczało ich możliwości do ataku tylko przy pomocy działka i pocisków rakietowych w zakresie bezpośredniej widoczności lub samonaprowadzających pocisków AGM-65 Maverick transmitujących obraz z telewizyjnej głowicy naprowadzającej do kabiny pilota.
Dużo później samolot Thunderbolt II został wyposażony w autopilota, urządzenia ostrzegające o niebezpieczeństwie kolizji z ziemią i systemy wspomagające naprowadzanie nowoczesnej broni kierowanej. Obecnie używane samoloty A-10 są zdolne do wykonywania zadań nocnych przy zastosowaniu gogli noktowizyjnych. W 1999 roku wyposażono go w nowe systemy nawigacyjne oparte na GPS.
Chociaż samolot A-10 może przenosić znaczną ilość uzbrojenia podwieszanego, to głównym jego uzbrojeniem pozostaje siedmiolufowe działko systemu Gatlinga GAU-8/A Avenger kalibru 30 mm. To najpotężniejsze dotychczas używane działko lotnicze, wokół którego jest właściwie obudowany kadłub samolotu A-10, strzela pociskami przeciwpancernymi z rdzeniem ze zubożonego uranu z szybkostrzelnością 4200 pocisków na minutę. Pociski z tego działka charakteryzujące się znaczną masą i dużą prędkością wylotową umożliwiają zniszczenie każdego czołgu. Zamontowano je niesymetrycznie, nieco w lewo od podłużnej osi samolotu i pod kątem 3° w dół, umożliwiając skuteczniejsze ostrzeliwanie celów naziemnych.
Nieprawdopodobna siła odrzutu działka Avenger, równa mocy jednego silnika A-10, doprowadziła do powstania legendy mówiącej, że odpowiednio długa seria z działka jest w stanie zatrzymać samolot w powietrzu lub nawet zmusić go do lotu do tyłu. Zgodnie z danymi producenta działka GAU-8/A Avenger jego siła odrzutu wynosi 45 kN, co jest wartością stanowiącą ponad połowę łącznego ciągu obu silników samolotu pracujących na pełnych obrotach. Podczas strzelania samolot oczywiście leci do przodu, zakładając, że oba silniki pracują z pełną mocą. Jeżeli jeden z silników jest uszkodzony lub niesprawny, siła odrzutu działka rzeczywiście może przekroczyć siłę ciągu pozostałego silnika.
Pomimo dużej mocy działka GAU-8 podstawowe uzbrojenie A-10 stanowią naprowadzane telewizyjnie pociski rakietowe AGM-65 Maverick. Pociski tego typu umożliwiają zniszczenie celu z dużo większej odległości niż działko przy uniknięciu niebezpieczeństwa narażenia samolotu na kontakt z nowoczesnymi systemami obrony przeciwlotniczej. Pozostałe uzbrojenie stanowią zasobniki z niekierowanymi pociskami rakietowymi i bomby kasetowe. Chociaż możliwe jest przenoszenie również bomb naprowadzanych laserowo, to bardzo rzadko używa się A-10 w tego rodzaju misjach. Najczęstszą konfigurację uzbrojenia stanowi zasobnik z urządzeniami przeciwdziałania radioelektronicznego (ECM) pod jednym skrzydłem i dwa pociski klasy powietrze-powietrze AIM-9 Sidewinder pod drugim – służące do samoobrony.
Pierwsze produkcyjne samoloty A-10A dostarczono w październiku 1975 roku. Były one przystosowane do misji bliskiego wsparcia i charakteryzowały się możliwością przenoszenia dużej masy uzbrojenia, długotrwałością lotu i dużym promieniem działania, co okazało się znaczącym atutem wojsk amerykańskich podczas operacji Pustynna Burza i działań w Kosowie.
Podczas wojny w Zatoce Perskiej samoloty A-10 wykonały 8100 misji bojowych, wystrzeliwując 90 procent użytych w tym teatrze działań wojennych pocisków AGM-65 Maverick, uzyskując skuteczność 95,7%.
Początkowo samoloty A-10 były postrzegane przez dowództwo Sił Powietrznych USA jako mało wartościowe. USAF były nastawione na latające z dużymi prędkościami i na dużych pułapach samoloty odrzutowe F-15 i F-16, pozostawiając „brudną robotę” bliskiego wsparcia śmigłowcom Armii.
W Latach 80. XX wieku zaplanowano użycie wolno latających na niskich pułapach samolotów A-10 przeciwko stacjonującym w Europie Wschodniej czołgom radzieckim.
A-10A Thunderbolt II podczas operacjiPustynna Burza (Irak, 1991)
W 1991 roku podczas wojny w Zatoce Perskiej samoloty Thunderbolt II dowiodły swej wartości, niszcząc ponad 1000 czołgów, 2000 pojazdów wojskowych i 1200 stanowisk artylerii, o wiele więcej niż spodziewali się planiści wojskowi. Pięć samolotów zostało zestrzelonych, głównie przez samobieżne zestawy przeciwlotnicze ZSU-23-4 Szyłka.
W latach 90. XX wieku wiele samolotów A-10 przystosowano do roli forward air control (FAC), zmieniając ich oznaczenie na O/A-10. W tej wersji samolot jest uzbrojony w sześć zasobników zawierających po pięć pocisków rakietowych Zunikalibru 127 mm z głowicami dymnymi lub z białym fosforem służącymi do oznaczania celów. O/A-10 zachowały zdolność do używania systemów uzbrojenia samolotów A-10.
A-10 służyły ponadto w Kosowie podczas wojny w 1999 roku i podczas inwazji na Afganistan w 2001 r., stacjonując w bazie w Bagram. Podczas II wojny w Zatoce Perskiej w 2003 roku przerzucono do Iraku sześćdziesiąt samolotów A-10, z których jeden został zestrzelony niedaleko Międzynarodowego Portu Lotniczego w Bagdadzie.
Formacja czterech A-10
Podczas misji piloci A-10 często ostrzeliwali przez pomyłkę jednostki sprzymierzone (friendly fire). W 1991 roku jeden z samolotów ostrzelał przez pomyłkę dwa brytyjskie bojowe wozy piechoty FV 510 Warrior (z 37 zaparkowanych), zabijając dziewięciu żołnierzy. Kolejne brytyjskie opancerzone pojazdy rozpoznawcze Scimitar zostały ostrzelane podczas wojny w Iraku w 2003 roku. Także amerykańscy Marines dostali się pod ostrzał samolotu A-10, kiedy przez pomyłkę zaatakowano ich pojazdy AAV podczas bitwy o An Nasiriyah.
Planuje się, że samoloty A-10 pozostaną w służbie Sił Powietrznych Stanów Zjednoczonych do 2028 roku, do momentu zastąpienia ich przez samoloty JSF.
W 2005 roku wszystkie egzemplarze będą zmodyfikowane do wersji C z nowocześniejszymi systemami sterowania i ECM oraz możliwością przenoszenia inteligentnych bomb. Prawdopodobnie samoloty tego typu pozostaną w służbie jeszcze dłużej ze względu na niską cenę i unikatowe własności, takie jak zdolność do wolnego lotu i zabudowane działko, których nowe samoloty typu JSF nie będą w stanie spełnić.
Nowy A-10C na Davis-Monthan AF Base wArizonie
Samoloty A-10 były określane przez wrogie wojska różnymi nazwami. Podczas I wojny w Zatoce w 1991 roku, załogi irackich czołgów nazywały je Szepczącą Śmiercią (tą samą nazwą określano podczas II wojny światowej samoloty Bristol Beaufighter). W roku 2003 po klęsce wojsk irackich złapani terroryści nazywali A-10 mianem Diabelski Krzyż (prawdopodobnie od charakterystycznej sylwetki samolotu z prostymi skrzydłami). Tej samej nazwy użył Tom Clancy w swej książce Czerwony sztorm (tytuł oryginału Red Storm Rising) napisanej w 1986.
Producent
Fairchild Aircraft
Typ
szturmowy, bliskiego wsparcia
Konstrukcja
półskorupowa metalowa z elementami tytanu
Załoga
1 pilot
Historia
Data oblotu
5 października 1972
Lata produkcji
październik 1975 – obecnie
Dane techniczne
Napęd
2 × General Electric TF34-GE-100A
Moc
40,3 kN każdy
Wymiary
Rozpiętość
17,53 m
Długość
16,62 m
Wysokość
4,47 m
Powierzchnia nośna
47,01 m²
Masa
Własna
11 321 kg
Użyteczna
13 782 kg
Startowa
22 680 kg
Uzbrojenia
7 250 kg
Paliwa
4 853 kg
Osiągi
Prędkość maksymalna
834 km/h
Prędkość przelotowa
555 km/h
Prędkość minimalna
370 km/h
Prędkość wznoszenia
1 828 m/min
Pułap
13 715 m
Zasięg
4 148 km
Promień działania
476 km misje przeciwpancerne
463 km misje bliskiego wsparcia
Rozbieg
1219 m
Dane operacyjne
Uzbrojenie
1 × działko GAU-8/A Avenger kal. 30 mm 1350 pocisków
8 węzłów podskrzydłowych i 3 podkadłubowe dla
* bomb (Mk 82, Mk 83, Mk 84, BLU-1, BLU-27/B Rockeye II, CBU-52/71, GBU-10, GBU-12, GBU-16, GBU-24)
* pocisków rakietowych (AGM-65 Maverick, AIM-9 Sidewinder, LAU-68 Hydra kalibru 70 mm i 127 mm)
Wyposażenie dodatkowe
pułapki termiczne i radarowe, urządzenia zakłócające ECM, zasobnik ECM ALQ-131
Na urodziny dostałem bardzo piękny, jubileuszony model Tamiyi, Storcha w 1:48. Model ma bardzo dużo detali i jakość jego wykonania jest absolutnie perfekcyjna. Ponieważ można ten samolot wykonać z nartami w malowaniu zimowy, postanowiłem zebrać nieco więcej elementów i zrobić dioramę zimową ze Storchem w roli głównej. Ogólna koncepcja scenki jest następująca, wysoki ranga oficer przylatuje na inspekcję , na lotnisku oczekuje grupka oficerów, samochód i ochrona w postaci wozu bojowego. Koncepcja jest trzeba jeszcze dozbierać komponenty .
Na początek kilka informacji o Storchu.
Fieseler Fi 156 „Storch”(„Bocian”), zaprojektowany w 1935 roku w zakładach Gerhard Fieseler Werke GmbH samolot rozpoznawczo-łącznikowy typu STOL. Fi-156 do startu potrzebował dogodnego terenu o długości 60m, do lądowania 20m. Ze względu na jego wszechstronność używany przez Rzeszę na wszystkich frontach II wojny światowej. Do najsłynniejszych zadań wykonanych przy użyciu tego samolotu należy przeprowadzona 12 września 1943 przez Ottona Skorzenegoakcja uwolnienia Benita Mussoliniego oraz przewiezienie do Berlina gen. von Greima przez słynną pilotkę Hannę Reitsch.
Fi 156 były eksportowane m.in. do Finlandii i Szwajcarii. Po podpisaniu paktu Ribbentrop-Mołotow jeden egzemplarz przekazano Stalinowi. Antonow próbował podjąć produkcję kopii Storcha jako OKA-38 „Ajst” z silnikiem MV-6 (zbudowanym na podstawie Renault 6Q), zanim jednak dostarczono jednostki na front, zakłady zajęli Niemcy. We Francji produkowano Fi-156 w zakładach Morane-Saulnier pod nazwą Criquet jeszcze po wojnie.
Fieselerów Fi 156 używało polskie lotnictwo wojskowe i cywilne, a egzemplarz wykorzystywany jako samolot sanitarny miał oznaczenia SP-BAS i znajdował się w Poznaniu. Polskie lotnictwo używało miało 12 sztuk tego samolotu – w tym na 5 Fi 156 widniały szachownice.
Kolejną ciekawostką jest fakt, że polski samolot PZL-104 Wilga I był po części wzorowany na Fi 256 (późnej wersji Storcha)
Dane podstawowe
Państwo
III Rzesza Niemiecka
Producent
Fieseler
Typ
samolot rozpoznawczo-łącznikowy
Konstrukcja
mieszana
Załoga
2
Historia
Data oblotu
1936
Lata produkcji
1937-1948
Wycofanie ze służby
lata 60 XX w.
Dane techniczne
Napęd
1 silnik tłokowy, ośmiocylindrowy, w układzie odwróconego V: Argus As 10C
Moc
startowa – 240 KM
trwała – 200-220 KM
Wymiary
Rozpiętość
14,25 m
Długość
9,9 m
Wysokość
3,05 m
Powierzchnia nośna
26 m²
Masa
Własna
935 kg
Startowa
1320 kg
Osiągi
Prędkość maksymalna
265 km/h
Prędkość minimalna
70 km/h
Prędkość wznoszenia
na wysokość 1000 m – 5,4 min
na wysokość 2000 m – 13 min
Zasięg
740 km
Długotrwałość lotu
5 godz. 20 min
Rozbieg
25 m
Dane operacyjne
Uzbrojenie
wersje uzbrojone – km MG 15 kal. 7,92 × 57 mm umieszczony z tyłu kabiny, granaty ręczne.
Użytkownicy
Niemcy, Francja, Polska, ZSRR, Algieria, Wietnam, Laos,Finlandia, Bułgaria, Wlk. Brytania, USA